MFK

Doradztwo i Windykacja

×

Ostrzeżenie

Wystąpił błąd podczas wczytywania komponentu: com_tags, Nie znaleziono komponentu

Skarga pauliańska została uregulowana w kodeksie cywilnym w art.  od 527 do 534 celem ochrony wierzyciela na wypadek niewypłacalności dłużnika. Jeżeli  na skutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową pokrzywdzony wierzyciel może żądać uznania takiej czynności za bezskuteczną pod warunkiem spełnienia kilku przesłanek. 

Przedmiotem zaskarżenia mogą być zatem czynności prawne już dokonane przez dłużnika. Mowa tu zarówno o czynnościach odpłatnych i nieodpłatnych, zarówno jednostronnych jak i dwustronnych. Może być na przykład zakwestionowana umowa o podział majątku wspólnego (wyrok SN  dnia 28.04.2004 r. sygn.. akt III CK 469/2002). Przedmiotem uznania za bezskuteczne może być również zaniechanie dokonania czynności zwiększającej majątek dłużnika lub zapobiegającej jego uszczuplenie np. zaniechanie ustalenia ustania obowiązku alimentacyjnego (uchwała 7 sędziów SN z dnia 11.10.1980 r., II CZP 37/80)

Jeśli dłużnik pozostawał w związku z małżeńskim wierzyciel może się nawet domagać uznania czynności prawnej za bezskuteczną także wtedy, gdy przedmiot tej czynności wchodził do majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka zarówno wtedy gdy czynności dokonał sam dłużnik jak i wspólnie z małżonkiem także w sytuacji, w której małżonek dłużnika nie wyraził zgody na zaciągnięcie zobowiązań przez dłużnika.

Nie ma możliwości jednak poprzez takie zaskarżenie zapobiec czynności, która miałaby w przyszłości uniemożliwić zaspokojenie wierzycieli.

Pokrzywdzenie wierzycieli powinniśmy natomiast rozumieć jako zwiększenie niewypłacalności dłużnika wykazane chociażby postanowieniem o bezskutecznej egzekucji czy złożonym przez dłużnika wykazem majątku. Nie jest konieczne ogłoszenie upadłości przez dłużnika wystarczy, że dłużnik stanie się niewypłacalny w wyższym stopniu niż przed dokonaniem zaskarżanej czynności i na skutek takiego stanu faktycznego następuje niemożność lub utrudnienie albo chociażby opóźnienie w zaspokojeniu wierzyciela. Dlatego nie spowoduje pokrzywdzenia wierzycieli czynność, w wyniku której dłużnik w zamian za swoje świadczenie uzyska ekwiwalent, który znajduje się nadal w jego majątku.

Dłużnik musi przy tym działać ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli tzn. zdawać sobie sprawę, że w skutek dokonania przez niego czynności prawnej może spowodować niemożność zaspokojenia wierzycieli. Przy czym dłużnik nie musi działać z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli wystarczy że taką świadomość miał w momencie dokonywania  czynności  prawnej.

Najtrudniej będzie skarżącemu wierzycielowi udowodnić fakt, iż osoba trzecia, która w wyniku dokonanej z dłużnikiem czynności uzyskała korzyść majątkową miała wiedzę o tym, iż działał on ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Wystarczy jednak, ze osoba trzecia mogła taką wiedzę uzyskać przy zachowaniu należytej staranności. Dla przykładu wystarczy jeśli osoba trzecia nabywająca nieruchomość zapozna się z wpisami do księgi wieczystej.

Wierzyciel nie będzie miał obowiązku wykazywania tej okoliczności jeśli dłużnik dokonał zaskarżonej czynności z osobą najbliższą.  Stosunek bliskości z reguły wynika z powiązań rodzinnych ale zgodnie z linią orzeczniczą może również wynikać z konkubinatu, przyjaźni, czy wspólnych interesów majątkowych. W takiej sytuacji to osoba trzecia będzie musiała obalić owe domniemanie przez udowodnienie, iż mimo stosunku bliskości z dłużnikiem nie wiedziała o świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli.

W skutek zaskarżenia przez wierzyciela czynności prawnej dokonanej przez dłużnika ma ona zostać uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela, który czynność zaskarżył. Oznacza to, że wyrok uznający na podstawie art. 527 § 1 bezskuteczność określonej czynności prawnej przenoszącej przedmiot lub prawo z majątku dłużnika do majątku osoby trzeciej daje wierzycielowi prawo zaspokojenia się z tego przedmiotu lub prawa pozostających nadal w majątku osoby trzeciej. Wierzyciel może prowadzić egzekucję z tego przedmiotu bez konieczności uzyskania tytułu wykonawczego przeciwko osobie trzeciej.

Pozew o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną wierzyciel powinien wnieść przeciwko osobie trzeciej przy czym warto zauważyć, że nie ma obowiązku zapozywania dłużnika. Ponieważ sprawa ta będzie sprawą majątkową wnoszący powództwo będzie musiał określić wartość przedmiotu sporu jako wartość tego, co na skutek zaskarżonej czynności z majątku dłużnika wyszło lub wysokość wierzytelności pozostającej do wyegzekwowania a następnie uiścić opłatę sądową tytułem wpisu w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu.