MFK

Doradztwo i Windykacja

×

Ostrzeżenie

Wystąpił błąd podczas wczytywania komponentu: com_tags, Nie znaleziono komponentu

Zgodnie definicją zobowiązania obowiązującą w prawie polskim, wierzyciel może żądać od dłużnika spełnienia każdego świadczenia, które stało się wymagalne, a dłużnik ma obowiązek to świadczenie spełnić.  Ta zasada doznaje jednak wyjątku, tj. istnieje sytuacja kiedy dłużnik może odmówić wierzycielowi spełnienia świadczenia.

 Należy pamiętać jednak, iż przedawnienie nie powoduje wygaśnięcia roszczenia.  Roszczenie istnieje i dopóki dłużnik nie podniesie zarzutu przedawnienia, jest obowiązany spełnić swoje świadczenie.  Przedawnieniu ulegają wyłącznie roszczenia majątkowe, tj. takie, w przypadku których da się określić wartość ich przedmiotu (np. roszczenie o wydanie konkretnej rzeczy ruchomej, o zapłatę sumy pieniężnej).
Upływ terminu przedawnienia jest regulowany przez dwie podstawowe reguły:
- jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata (art. 118 k.c.);
- jeżeli natomiast roszczenie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, to przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy.
 Zasada wyrażona w art. 118 k.c. doznaje licznych wyjątków, m.in.:
 - rocznemu terminowi  przedawnienia  podlegają roszczenia z tytułu umowy przewozu, licząc od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany – od dnia kiedy miał być wykonany;
- z upływem dwóch lat przedawnią się    roszczenia przedsiębiorcy, rzemieślnika czy rolnika z tytułu dokonanej sprzedaży, a także roszczenia wynikające z umowy o dzieło licząc od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane. Powyższy termin odnosi się również do dwóch rodzajów roszczeń dotyczących umów zlecenia, tj:
* roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobom, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczy roszczeń z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom;
* roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone;
- z upływem trzech lat przedawnią się  m.in. roszczenia o zapłatę odsetek za opóźnienia w regulowaniu należności, roszczenia z tytułu umowy ubezpieczenia, licząc od dnia w którym nastąpiło zdarzenie objęte ubezpieczeniem oraz roszczenia operatora telekomunikacyjnego.
Terminy przedawnienia nie mogą być wydłużane ani skracane w drodze umowy między stronami.
Bieg przedawnienia może ulec zwieszeniu bądź przerwaniu.
Zarówno przed jak i po rozpoczęciu biegu przedawnienia mogą pojawić się sytuacje, które obiektywnie uniemożliwiają wierzycielowi wykonywanie swych uprawnień w stosunku do dłużnika. Przeszkody te mogą utrzymywać się przez dowolnie długi okres. By zapobiec oczywistemu pokrzywdzeniu wierzyciela, którego roszczenie mogłoby się przedawnić zanim uzyskałby faktyczną możliwość jego dochodzenia, ustawa w niektórych przypadkach zatrzymuje bieg przedawnienia lub uniemożliwia jego rozpoczęcie. Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w następujących sytuacjach:
- w przypadku roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;
- co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom, w tym także roszczeń alimentacyjnych - przez czas trwania władzy rodzicielskiej,
- co do roszczeń, które przysługują osobom nie mającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę - przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli,
- co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody;
Bieg przedawnienia ulega natomiast przerwaniu przez podjęcie jednej z poniższych czynności:
- podjęcie czynności przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (wytoczenie powództwa, zawezwanie do próby ugodowej, złożenie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, złożenie wniosku o wszczęcie postępowania zabezpieczającego, zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym),
-  uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje,
-  wszczęcie mediacji.
Po  ustaniu okoliczności powodującej przerwanie biegu przedawnienia zaczyna się go liczyć od początku, jak gdyby w ogóle nie zaczął biec.

Justyna Gogacz

radca prawny